Tajemnica Łambinowic: odnaleziono groby polskich żołnierzy z 1939 roku

Przez dekady miejsce spoczynku polskich jeńców wojennych w Łambinowicach pozostawało jedną z największych niewiadomych historii II wojny światowej. Najnowsze prace archeologiczne właśnie tę lukę wypełniają – odkryto nieoznakowane groby, a w jednym z nich przedmioty, które mogą doprowadzić do imiennej identyfikacji żołnierza.

Guziki z orłem i nieśmiertelnik – ślad po polskim żołnierzu

Badacze z Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych natrafili na ludzkie szczątki oraz pozostałości munduru na Starym Cmentarzu Jenieckim w Łambinowicach. Wśród znalezisk znalazły się guziki w wzorze 28/33, a na części z nich wyraźnie widoczny był polski orzeł – nie pozostawiający wątpliwości co do narodowości pochowanego.

Przy kościach odkryto także połówkę aluminiowego żołnierskiego znaku tożsamości, tzw. nieśmiertelnika wzór 31. To model standardowo wydawany uczestnikom kampanii obronnej 1939 roku. Przedmiot został już zabezpieczony i trafi do konserwacji – istnieje realna szansa na odczytanie wybitych na nim danych i ustalenie nazwiska żołnierza.

Archeologia z lotu ptaka – jak wytypowano miejsca wykopalisk

Prace archeologiczne nie były przypadkowe. Poprzedziły je dogłębne badania historyczne, w tym analiza zdjęć lotniczych wykonanych podczas II wojny światowej. To właśnie one pozwoliły wskazać najbardziej prawdopodobne lokalizacje grobów.

Podczas tegorocznego etapu natrafiono nie tylko na polskie pochówki. Odkryto również masowe groby jeńców radzieckich, nieoznaczoną kwaterę z okresu I wojny światowej oraz zbiorową mogiłę z przemieszanymi szczątkami co najmniej dwóch osób. Ich identyfikacja wymaga dalszych, wielospecjalistycznych badań.

Lamsdorf – obozowe piekło, które pochłonęło tysiące ofiar

Kompleks obozowy Lamsdorf (dzisiejsze Łambinowice) funkcjonował od I wojny światowej. W czasie II wojny światowej stalag VIII B Lamsdorf stał się miejscem kaźni dziesiątek tysięcy żołnierzy. Pierwsi polscy jeńcy trafili tam już 3 września 1939 roku, a łącznie przez bramy obozu przeszło około 70 tys. Polaków, w tym powstańców warszawskich.

Szacuje się, że w całym kompleksie zginęło około 40 tys. jeńców – głównie z powodu fatalnych warunków sanitarnych, głodu i chorób. Do 2026 roku nie było znane położenie ani jednego polskiego grobu na terenie obozu. To pierwsze takie odkrycie zmienia stan wiedzy i daje nadzieję na upamiętnienie konkretnych osób.

Dlaczego to wydarzenie jest ważne dla mieszkańców regionu? Łambinowice to nie tylko karta bolesnej historii, ale też miejsce, które każdego roku odwiedzają rodziny poszukujące śladów po swoich bliskich. Odnalezienie grobów i możliwość identyfikacji żołnierzy przywraca im nazwiska i godność. To także dowód na to, że lokalne dziedzictwo wciąż kryje tajemnice, które można odkryć dzięki współpracy naukowców i instytucji.

Tegoroczne prace potrwają do 24 lipca 2026 roku. Prowadzone są w ramach dwóch projektów: „Las umarłych? Poszukiwania grobów jeńców wojennych w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” (finansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego) oraz „W poszukiwaniu grobów Polaków w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach” (dofinansowany przez Samorząd Województwa Opolskiego). Zespołem kieruje dr Dawid Kobiałka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Najbliższa okazja do rozmowy z badaczami to spotkanie „Kości zostały… znalezione” – 22 lipca (środa) o godz. 17.00 w siedzibie muzeum w Łambinowicach.

Źródło informacji: Centralne Muzeum Jeńców Wojennych.