73 lata opolskiego zoo: od małego zwierzyńca do czołowego ogrodu zoologicznego

Opolski Ogród Zoologiczny świętuje 73 lata działalności, a jego historia pokazuje, jak z niewielkiego zwierzyńca na Wyspie Bolko powstało miejsce zaliczane dziś do najnowocześniejszych zoo w Polsce.

Dzisiejsza pozycja ogrodu to efekt wielu dekad odbudowy, rozwoju i inwestycji, ale też konsekwentnej pracy na rzecz ochrony zagrożonych gatunków, edukacji i dobrostanu zwierząt. W tym czasie ogród wielokrotnie zaczynał niemal od zera, a mimo to za każdym razem wychodził z kryzysu silniejszy.

Początki na Wyspie Bolko i pierwsze lata zwierzyńca

Historia tego miejsca sięga lat trzydziestych XX wieku, kiedy na terenie Wyspy Bolko działał prywatny zwierzyniec o powierzchni około jednego hektara. Na początku odwiedzający mogli zobaczyć tam głównie sarny, bażanty i pawie, a z czasem pojawiały się kolejne, także egzotyczne gatunki.

W 1936 roku opiekę nad zwierzyńcem przejęły władze miejskie i otworzyły go dla mieszkańców. Przed wybuchem II wojny światowej kolekcja była już znacznie bogatsza - obejmowała między innymi antylopy, małpy i lwy. Wojna zakończyła ten etap rozwoju: zwierzęta wywieziono do Niemiec, a ogród praktycznie przestał istnieć.

Odbudowa po wojnie i droga do nowoczesności

Nowy rozdział rozpoczął się dzięki mieszkańcom i powołanemu w 1952 roku Komitetowi Odbudowy Zwierzyńca. Oficjalne otwarcie nastąpiło 22 lipca 1953 roku, a nowy ogród zajmował wówczas 2,4 hektara. Wybiegi i klatki powstawały społecznie, a kolekcja zwierząt była stopniowo rozbudowywana.

W kolejnych dekadach zoo rosło razem z miastem. W 1980 roku jego powierzchnia osiągnęła 19 hektarów, a w latach dziewięćdziesiątych opracowano koncepcję prezentowania zwierząt według krain zoogeograficznych. Dzięki temu mieszkańcy i turyści mogą oglądać gatunki w układzie bliższym ich naturalnym siedliskom.

Najtrudniejszym momentem była powódź tysiąclecia w 1997 roku. Woda zalała niemal cały teren ogrodu, niszcząc wybiegi, budynki i infrastrukturę. Zamiast końca historia przyniosła jednak odbudowę na zupełnie nowym poziomie: powstały pawilony, duże wybiegi i zaplecze weterynaryjne odpowiadające współczesnym standardom.

Misja, hodowla i edukacja w XXI wieku

Obecnie Opolski Ogród Zoologiczny działa przede wszystkim na rzecz ochrony bioróżnorodności. Bierze udział w międzynarodowych programach prowadzonych przez Europejskie Stowarzyszenie Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (EAZA), w tym w Europejskich Programach Hodowlanych (EEP) oraz Europejskich Księgach Rodowodowych (ESB). W działania te włączone są także programy World Association of Zoos and Aquariums (WAZA).

Programy obejmują dziesiątki gatunków ssaków, ptaków, gadów i płazów. Wśród nich są goryle nizinne, tygrysy amurskie, lwy angolskie, okapi, żyrafy Rothschilda, pandki rude, takiny złociste oraz żurawie mandżurskie. Równolegle ogród inwestuje w dobrostan zwierząt: tworzy nowoczesne wybiegi, prowadzi treningi medyczne ograniczające stres i stale rozwija zaplecze weterynaryjne.

Ważną częścią działalności są także sukcesy hodowlane. W ostatnich latach w opolskim zoo regularnie rodzą się młode zagrożonych gatunków, w tym tygrysów amurskich, flamingów różowych i różnych zwierząt kopytnych. Z powodzeniem rozmnażają się również mieszkańcy akwarium, a jednym z wyjątkowych osiągnięć było pierwsze w Europie rozmnożenie jednego z gatunków płaszczek utrzymywanych w Opolu.

Nowe atrakcje, transfery zwierząt i rekordowa frekwencja

Do najważniejszych inwestycji ostatnich lat należy kompleks „Wodny Świat”, w którym pokazano ekosystemy Amazonii, Konga i raf koralowych. Dużym zainteresowaniem cieszą się też wybieg lwów angolskich, Wyspa Lemurów, Dolina Charlotty oraz pokazy edukacyjne prowadzone przez opiekunów zwierząt.

Naturalnym elementem pracy nowoczesnego zoo są transfery zwierząt do innych ogrodów zoologicznych w Europie. W ubiegłym roku największym takim przedsięwzięciem w historii opolskich dzikich kotów był wyjazd trzech tygrysów - braci Odrusa, Odraja i Odrisa - do ogrodów zoologicznych w Niemczech, Holandii i Finlandii. Przenosiny odbywają się w ramach programów hodowlanych i mają służyć utrzymaniu zdrowych, genetycznie zróżnicowanych populacji.

Zainteresowanie ogrodem pozostaje bardzo wysokie. W 2025 roku odwiedziło go blisko 308 tysięcy osób, co potwierdza jego znaczenie jako jednej z głównych atrakcji turystycznych regionu. Z okazji jubileuszu przygotowano też specjalny program dla mieszkańców i gości: nocne zwiedzanie, iluminację, spotkania z opiekunami zwierząt, animacje dla dzieci, gigantyczne bańki mydlane, urodzinowy tort i wieczór wspomnień.

To ważne miejsce dla lokalnej społeczności, bo łączy wypoczynek, edukację i realny udział w ochronie gatunków. Dla Opola i całej Opolszczyzny zoo jest jednocześnie wizytówką regionu, przestrzenią rodzinną i instytucją, która od lat przypomina, że troska o przyrodę zaczyna się lokalnie.

Jubileusz 73-lecia pokazuje, że opolskie zoo nie tylko przetrwało trudne momenty, ale też konsekwentnie zmieniało się wraz z oczekiwaniami współczesnej ochrony zwierząt. Najbliższe lata zapowiadają dalszy rozwój oferty edukacyjnej, hodowlanej i infrastrukturalnej, z zachowaniem nadrzędnej misji: ochrony gatunków i zapewniania zwierzętom jak najlepszych warunków życia.

Informacje przekazało Zoo Opole.